نکته دیگر که در رهاورد عرفانی اهل معنا درباره حضرت مهدی علیه السلام عنوان شده، آن است که از منظر عرفا، مهدی برای عالم همانند قلب برای انسان است . از این رو، عارف نسفی در این باره می گوید:
«بدان که انسان کامل را اسامی بسیاری است و جمله راست است . انسان کامل را مهدی، امام، خلیفه، قطب، صاحب زمان، جام جهان نما و آیینه گیتی نما گویند . انسان کامل همیشه در عالم باشد و زیاده از یکی نباشد . تمام موجودات همچون یک شخص است و انسان کامل دل آن شخص است و موجودات بی دل نتوان بود . پس انسان کامل همیشه در عالم باشد و چون دل زیاده از یکی نبود، پس انسان کامل در عالم زیاده از یکی نباشد .»1
در کلام این عارف بزرگ، به چند نکته اساسی درباره حضرت مهدی علیه السلام اشاره شده است:
نهضت یمنیها به فرماندهی شخصی که در روایات از وی با عنوان«یمانی» نام برده شده، یکی از رخدادهای مهم و تأثیرگذار هنگام ظهور است. این نهضت ـ که در روایات، یکی از نشانهها و علائم حتمی ظهور یاد شده، بیش از همه مورد ستایش و تأکید قرار گرفته است. این موضوع، از جهات مختلفی نظیر رهبری نهضت، زمان قیام، مکان قیام، ملیت یمانی، خصوصیات شخصی یمانی، اهداف قیام، ویژگیهای قیام و… قابل بررسی است. در این نوشتار، نگارنده كوشیده است با نگرش روایی به این بحث، ابعاد مختلف این موضوع را از منظر روایات، مورد توجه قرار دهند. مسألة قیام یمانی در آستانة ظهور حضرت مهدی موعود عجل الله تعالی فرجه الشریف از نظر منبع شناسی، فقط در منابع روایی شیعی منعكس شده و در مجامع روایی اهل سنت مطرح نگردیده است. روایات موجود در منابع شیعی، وی را از جهات مختلفی توصیف كرده است. این روایات، اصل قیام یمانی را در هنگامة ظهور حضرت حجت عجل الله تعالی فرجه الشریف، یك امر قطعی و مسلم میداند و تعداد این روایات نیز در حد استفاضه نقل شده است. بر اساس تتبع نگارنده، در مجامع حدیثی شیعه بیش از 45 روایت در این رابطه نقل شده كه از این مجموع، تعداد روایاتی كه بدون تكرار در مصادر اولیه نقل شده، حدود شانزده روایت است؛
از این رو، در یك تقسیمبندی کلی، موضوعات مطرح شده در این روایات را در چند محور، میتوان مورد توجه قرارداد: 1. مشخصات فردی:
امام زمان (عج)، در دورهی غیبت کجا و چگونه زندگی میکنند؟ آیا مانند دیگران همسر و فرزند دارند و یا ...؟
اگر قرار بود که ما، شما و دیگران بدانیم که ایشان در کجا زندگی میکنند؟ نشانی دقیق منزلشان چیست؟ روزانه چه کارهایی را انجام میدهند و یا همسر و فرزندانشان کدامند؟ که دیگر «غیبت» نبود.
اما به طور کلی راجع به چگونگی غیبت و نحوهی زندگی ایشان در این دوره باید توجه داشت که:
«یمشی فیالارض» - روی زمین زندگی مینماید؛
یعنی در آسمانها، پشت کوه قاف، داخل چاه و یا ... زندگی نمیکنند. بلکه روی همین زمینی که دیگر انسانها زندگی میکنند هستند.